ปวดประจำเดือน (痛經)

เรื่อง ธรรมดาที่ไม่ธรรมดา

 

70% ของผู้หญิงในวัยที่มีประจำเดือน จะมีอาการปวดท้องน้อย ปวดขณะมีประจำเดือน บางรายปวดถึงเอวหรือหลัง หรือกระเบนเหน็บ ส่วนใหญ่จะปวดไม่มาก สามารถทำงานได้ตามปกติ แต่บางรายจะปวดรุนแรงจนรบกวนการทำงานในชีวิตประจำวัน

ในทัศนะแพทย์แผนปัจจุบันพบว่า ส่วนใหญ่ของผู้หญิงที่ปวดประจำเดือนถือเป็นภาวะปกติ โดยเฉพาะในระยะเริ่มแรกของการมีประจำเดือน หรือเกิดขึ้นภายหลัง 3 ปี ของการมีประจำเดือนครั้งแรก ซึ่งอาการจะดีขึ้นเองภายหลังการแต่งงานหรือมีบุตรแล้ว จะมีส่วนน้อยที่ยังคงมีอาการตลอดไป จนถึงวัยหมดประจำเดือน

ถ้าพบผู้ป่วยที่มีอาการปวดประจำเดือนเมื่ออายุมากกว่า 25 ปีขึ้นไป โดยไม่มีประวัติการปวดประจำเดือนมาก่อน ให้สงสัยว่ามีความผิดปกติของมดลูกหรือรังไข่ ต้องทำการตรวจหาว่าเป็นมาจากสาเหตุใด ซึ่งความผิดปกติที่พบบ่อยๆ ได้แก่ เนื้องอกมดลูก เยื่อบุมดลูกงอกผิดที่ (Endometriosis) ปีกมดลูกอักเสบ, มดลูกย้อยไปทางด้านหลัง ฯลฯ

กล่าวถึงผู้หญิงที่ปวดประจำเดือนที่ไม่ได้เป็นโรคเกี่ยวกับมดลูกหรือรังไข่ หรือที่อาจถือว่าเป็นธรรมดาของผู้หญิงส่วนใหญ่ แผนปัจจุบันเชื่อว่ามีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนระหว่างที่มีประจำเดือนและมีการหลั่งสารโพรสตาแกลนดิน (prostaglandins) มากผิดปกติ ทำให้มดลูกหดเกร็งตัว เกิดอาการปวดที่บริเวณท้องน้อย

การรักษาของแพทย์แผนปัจจุบัน จะเน้นไปที่ให้ยาแก้ปวด, ยาลดการบีบเกร็งของกล้ามเนื้อมดลูก ถ้าเป็นมากอาจต้องใช้ยาฉีดลดการเกร็งตัว บางรายอาจต้องกินยาคุมกำเนิดระยะหนึ่ง  ประมาณ 3-4 เดือน แล้วลองหยุดยาดูว่าร่างกายสามารถปรับสภาพสมดุลของฮอร์โมนได้หรือไม่

ในรายที่อายุมากกว่า 25 ปี หรือรายที่สงสัยจะมีพยาธิสภาพ เกี่ยวกับมดลูก,รังไข่ก็ต้องทำการตรวจค้นหาสาเหตุกันต่อไป

การปวดประจำเดือน : สะท้อนปัญหาที่ไม่ธรรมดา

ถึงแม้ว่าผู้หญิงส่วนใหญ่จะมีประสบการณ์ในการปวดประจำเดือน บางรายก็หายไปได้เอง จนอาจถือว่าเป็นเรื่องธรรมดา เพราะช่วงประจำเดือนกำลังจะมาหรือกำลังจะมีประจำเดือน ภาวะฮอร์โมนในร่างกายมีการแปรปรวนโดยธรรมชาติอยู่แล้ว แต่ปัญหาที่น่าคิดก็คือว่า

ทำให้บางรายถึงปวดรุนแรง, บางรายปวดไปถึงหลัง-เอว บางรายปวดก่อนมีประจำเดือน บางรายปวดระหว่างหรือหลังมีประจำเดือน บางรายมีประจำเดือนเป็นก้อนสีคล้ำ บางรายก็ประจำเดือนมากและนาน บางรายปวดแบบใช้น้ำร้อนประคบแล้วสบาย บางคนปวดเหมือนเข็มแทง บางรายอารมณ์แปรปรวนหงุดหงิดง่าย บางรายคัดหน้าอกมาก บางรายมีปวดศีรษะไมเกรนร่วมด้วย ฯลฯ

แพทย์แผนจีนมองว่า พื้นฐานร่างกายที่มีของแต่ละรายมีจุดอ่อนแตกต่างกัน จึงทำให้ช่วงที่ฮอร์โมนแปรปรวน ร่างกายจะแสดงออกให้เห็นปัญหา ประจำเดือนจึงเป็นหน้าต่างสุขภาพที่จะสะท้อนภาวะสมดุลที่ดีของร่างกายอีกทางหนึ่ง

 

การแยกแยะรายละเอียดของการปวดประจำเดือนแบบแพทย์แผนจีน

–                    การปวดประจำเดือนก่อนมีประจำเดือน หรือระหว่างมีประจำเดือน มักเกิดจากภาวะแกร่ง实証 ถ้าปวดหลังมีประจำเดือน มักเกิดจากภาวะพร่อง虛証 (ร่างกายอ่อนแอ)

–                    ลักษณะการปวดแบบรุนแรง ถ้าใช้มือกด จะรู้สึกไม่สบาย อาการรุนแรงขึ้น บ่งบอกภาวะแกร่ง实証 แต่ถ้าปวดแบบหน่วงๆ เอามือกดแล้วรู้สึกสบายบ่งบอก ภาวะพร่อง虛証

–                    ปวดแล้วใช้ความร้อนประคบสบายขึ้น เรียกว่า ภาวะเย็น寒証 ปวดแล้วใช้ความร้อนยิ่งปวดมากขึ้น เรียกว่าภาวะร้อน熱証

–                    อาการปวดจะมากเหมือนเข็มแทงพอมีประจำเดือนเป็นก้อนออกมา อาการปวดจะบรรเทา เรียกว่า มีเลือดอุดกั้นไม่ไหลเวียน 血瘀ถ้าปวดแบบตึงแน่น มักเกิดจากพลังอุดกั้น氣滯

–                    ปวดเฉพาะท้องน้อย มักเกี่ยวข้องกับตับ ปวดร้าวถึงเอว มักเกี่ยวข้องกับไต

 

แนวทางการรักษาแบบแพทย์แผนจีน

แพทย์แผนจีน ใช้หลักการการรักษาทั้งอาการและพื้นฐานความไม่สมดุล標本同治 เพื่อให้เลือดและพลังในเส้นลมปราณบริเวณชงม่าย冲脉ไหลเวียนได้ดี อาการปวดจึงจะหายไปได้ หลักการรักษาจึงต้องผสมผสานวิธีการที่เหมาะสมกับสภาพของผู้ป่วยแต่ละราย เช่น

การทำให้พลังเดินคล่อง

การสลายการอุดกั้นของเลือด

การสลายความเย็น, ขับความร้อน

การขับภาวะแกร่งเกิน

การบำรุงภาวะพร่องต่างๆ

อาการปวดประจำเดือน ที่เรียกว่าธรรมดา เอาเข้าจริง ไม่ธรรมดาเสียแล้ว เพราะคนที่สุขภาพพื้นฐานที่ดี เวลามีประจำเดือนจะไม่ค่อยมีอาการแสดงมากมายหลายเรื่อง ไม่ว่าการปวดประจำเดือน อารมณ์ที่แปรปรวนการคัดหน้าอก, ระบบย่อยอาหารแปรปรวน

การมองว่าเพราะเงื่อนไขฮอร์โมนแปรปรวนเป็นเพียงปัจจัยที่สำคัญเป็นประเด็นหลักที่ทำให้มีอาการปวดประจำเดือน ทำให้เราอยู่ในภาวะจำยอม ถ้าหันมาสนใจภาวะสมดุลของร่างกายแบบแพทย์แผนจีน อาจพบทางออกที่แก้ปัญหาเฉพาะหน้าและระยะยาวได้ เพราะเป็นการรักษาร่างกายโดยองค์รวมควบคู่กันไป

ในทางคลินิกพบว่าความผิดปกติของประจำเดือน มักร่วมกับการมีปัญหาสุขภาพร่วมด้วยเสมอ ภาวะมีบุตรยาก, การเกิดก้อนที่เต้านม, การเกิดเนื้องอกในมดลูก, การเกิดมะเร็งในระยะต่อมา  ปัญหาการปวดประจำเดือนของผู้หญิงแบบธรรมดาจึงมีนัยยะที่ไม่ธรรมดา เพราะประจำเดือนเป็นกระจกสะท้อนภาวะสุขภาพของผู้หญิงนั้นเอง

 

Posted on กันยายน 5, 2012, in บทความ. Bookmark the permalink. ใส่ความเห็น.

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: